Suni Elmas nasıl Yapılır?

Tweetle

Elmas, malum en sert maddelerden biridir ve kıymetli bir taştır. Karbon elementinin bir modifikasyonu grafit, diğeri ise elmastır.
Elmasın saf karbon olduğu ilk olarak Fransız kimyacı Lavoisier tarafınca ortaya çıkarılmıştır. Lavoisier, elması yakmış ve yanma gazının bir tek karbondioksit bulunduğunu görünce elmasın karbon olduğu hükmüne varmıştır.
Özellikleri
En belirgin özelliği sertliğidir. Mineralojide kullanılan mohs sertlik göstergesinde en yüksek rakamla (10) gösterilir. Bu, öteki tüm mineralleri çizebilmesi anlamına gelir. Sertliğinden dolayı endüstriyel aletlerde kullanılması büyük ehemmiyet kazanmıştır. Keza dayanıklılığından ve ışığı oldukca iyi kırmasından dolayı kıymetli bir zîynet eşyâsıdır. Elmas mineralinin her cihetteki sertliği aynı değildir. Fakat X ve Gama ışınları ile en sert yönüne doğru yönlendirilerek, aletlerde kesici olarak kullanılması sağlanır. Endüstriyel kullanım amaçlı suni elmas üretilir, fakat elmasın suni ya da organik olduğu kolayca anlaşılır ve suni olanının ziynet eşyası olarak bir kıymeti yoktur.
Elmas, ametalik özellikler gösterir. Erime noktası 3547°C’dir. Yoğunluğu ortalama 3,5 gr/cm³tür. Havada 850°C’de yanar. Havasız ortamda 1500°C’de grafite dönüşür. Oda sıcaklığında hiçbir madde tesir etmez. Florla 750 °C’de, karbon tetra florür (CF4) bileşiğini meydana getirir. Öteki halojenlerle birleşmez. Elmas izometrik bir sistemde kristallenir. Her karbon atomu kendisini çevreleyen dört karbon atomuyla muntazam dörtyüzlü meydana getirecek şekilde bağlanmıştır. Daha doğrusu iki tâne kare tabanlı piramidin taban tabana gelmiş şekli görünümündedir. 12 yüzlü ve kübik kristal yapıları da vardır. Kristallerin rengi beyaz, kahverengi, siyah yada renksiz olabilir. Mineralin içinde yabancı atom mevcudiyeti de söz mevzusu olabilir. Fakat her 10.000 karbon atomu başına sadece bir tâne yabancı atom bulunur. Hattâ güzel tabiî elmasta 100.000 atom başına sadece 1 tane yabancı atom bulunur.

Elmasın tartılmasında ölçü birimi olarak karat kullanılır (1 karat 200 miligrama eşittir).Karat ingilizce olup arapcası Kırat tır.Kırat keçiboynuzu çekirdeğidir,bu çekirdeklerin ağırlıkları birbirinin aynı olması sebebiyle 1 gr’dan ufak ağırlıkların ölçüsünde kullanılmaktaydı. 1 karatın ağırlığı 0,200 gr. olarak kabul edilmiştir.
Elmasın optik özellikleri ona güzellik ve kıymetli zînet eşyâsı hususi durumunu vermektedir. Işığı kırma indisi oldukca yüksektir (2,417). Yâni içeri kabul etmiş olduğu ışın yansıttığı ışına gore fazladır. Kezâ ışını disperse etme (yâni, beyaz ışını renklere ayırma) kâbiliyeti de oldukça yüksektir. Radyasyonları tutma özelliklerine gore iki tiptedirler.
Birinci tip, görünen ışını absorbe edenler (soğuranlar, emenler); ikinci tip ise, morötesi ve kızılötesi ışınları absorbe edenlerdir. İkinci tip elmaslar tabiî hâlde mâvi renklidirler.
Elmas, muhteşem bir elektrik izolatörüdür. Kezâ ısı iletkenliği en yüksek olan maddedir. Bu özelliğinden dolayı zarar görmeden kesilebilir.
Elmasın 57 fasetli hususi kesilmiş haline pırlanta denir. Pırlanta üstünde 57 faset bulunur. Faset, ışığı yansıtan açılı yüzeylere verilen isimdir. Mühim özelliklerinden biri de herşeyi kesebilmesidir. Bir öteki özelliği ise fazla kırılgan olmamasıdır. Elmasın içine girebilen tek şey ışıktır.
Bölümleri
Pırlanta üç bölümden oluşur. Taç, kemer ve külah.
Kemerin üstünde bulunan bölüme “Taç” denir. Taç bölümünde 33 tane faset bulunur. Taç bölümünde bulunan fasetlerin sayısı fazla olduğundan, bu bölümde daha çok yansıma ve parlaklık gözlemlenir. Bundan dolayı taç kısmı, pırlantanın geneline gore daha beyaz görünür.
“Kemer” kısmı organik, cilalı ya da fasetli olabilir. Kemer kalınlığı pırlantanın parlaklığını etkisinde bırakır. Kalınca kemerli bir pırlanta daha mat görünür, ince kemerli pırlanta ise mıhlamaya karşı dayanıksızdır. Kemer, pırlantayı sağlam tutan mühim bir bölümdür. Kemer olmasaydı, pırlanta üretimde kullanılamayacaktı.
Kemerin altında bulunan bölüme “külah” denir. Külah bölümünde 24 faset bulunur. Külah kısmı pırlantaya giren ışığın dışarı yansımasını sağlar. Külah ne kadar doğru açıyla kesilmiş ise, pırlantaya giren ışık yansıyarak gene taçtan çıkar. Böylece pırlantada optimum parlaklık sağlanmış olur.
Kimi vakit külah ucuna da faset atılabilir. Bu faset ile pırlantanın en duyarlı kısmı olan külah ucunda oluşabilecek hasarlar önlenmiş olur. Dünyanın en sert madeni olsa da, pırlanta belirli yönlerden gelen darbelere karşı dayanıksızdır ve çabucak kırılabilir.
Çap, pırlantanın kemerinin bir uçtan öteki uca kadar olan ölçüsüdür.
Derinlik, pırlantanın tabladan külah ucuna kadar olan yüksekliğidir.
Biçimleri
Pırlanta’nın birçok kesim biçimi vardır. Yuvarlak, prenses, markiz, baget, oval, asshcer, cushion, damla ve kalp en yaygın kesim biçimleridir.
Bulunuşu
Elmas orijinal olarak yalnız Kimberlit Bacaları’nda bulunur. Öteki tip elmas oluşumları, muhtemelen Kimberlit’ten aşınmayla yada tortuların başkalaşım geçirmelerinden meydana gelmiştir. Kimberlit kayasında bâzan elmas bulunmayabilir. Bulunma nisbeti sadece averaj kırk milyonda birdir. Kimberlit, yüksek nispette magnezyum ve demir bulunduran volkanik kaya kalıntısıdır. Bu kayalarda birçok başka mineral de bulunur. Kalsit, olivin, ilmenit, mika vb.. Kimberlit yer kabuğunun derin tabakalarında kanallar şeklinde bulunur. Elmasın bazı yer kabuğu hareketleriyle yukarıya çıkmış olduğu kabul edilmektedir. Kısmen de bazı bölgelerde dere kumlarına karışmıştır. Elmasın en oldukca bulunmuş olduğu bölgeler olarak, Avustralya, Cenup Afrika (Kimberley’de), Cenup ABD, Endonezya ve Hindistan sayılabilir.
Üretimi
Elmasın kazanılması, öteki minerallerin işlenmesi gibidir. Yalnız kristaller o denli bolca değildir. Oldukça dağınık olup, tespitleri bile güçtür. Yeryüzüne yakın cevherler olduğu benzer biçimde, 300 metre derinlerde olan cevherler de vardır. Cevher kayaları, borular daldırılarak kırılır. Çıkarılan balçıklı, kumlu cevher iki ameliyeden geçirilir. Cevher ilkin yoğun bir sıvıda yüzdürülür. Oldukça ağır olan mineraller dibe çöker. Ondan sonra kumlu-çamurlu karışım bir nevi elekte aşağı-yukarı titreşim verilerek, elmasın dibe çöktürülmesi sağlanır.
Ayrı bir sistemle hem kesilmiş, hem de parlatılmış hâle getirilebilen yegâne mineral, elmastır. Birçok elmas kristali kendiliğinden pırlanta olacak şekildedir. Fakat bir kısmı da kesilmek zorundadır. Kesilmesi dikkat ve titizlik ister. Elmasların kıymeti dört faktörle ilgilidir: Kesilme, renk, büyüklük (karat) ve berraklıktır. Çatlak olup olmaması da oldukca önemlidir. Bu sebeple, çatlaklık, ışık girişini zorlaştırmaktadır. Sarı ve kahverengi elmaslar pek istenmez. Pembe, menekşe rengi ve yeşil elmaslar oldukca makbuldur. Kesilme şekli kim bilir en önemli faktördür ve parça büyüklüğü ile kıymeti artar. De Beers, dünyanın en büyük üreticisi İngiliz bir firmadır.
Kıymet biçimi
Kıymet biçimi genel anlamda yüzüklerdeki elmas ve pırlantalar için tamamen bir ön değerdir. Gerçekte o değere karşılık etmezler. Azlık hissi ile satışı kızıştırma tekniğidir. Pırlanta ve elmasların sertifikalı kıymet biçilmesi durumunda çoğunluk geri satarken bu tutarları satıcı firmanın veremediği görülmektedir. Kısaca yatırım aracı olarak oldukca tehlikeli bir üründür. Bu aşamada kafi bilinçlendirme dünya genelinde yapılmamaktadır.
Sertifikaları
Dünyaca saygınlık ve ün sahibi olan pırlanta sertifikaları:

HRD (Hoge Raad voor Diamant) – Pırlanta Üst Kurulu
IGI – Internasyonal Gemoloji Enstitüsü
GIA – ABD Gemoloji Enstitüsü
AGSL – Amerikan Mücevher Sosyetesi Laboratuvarları
IDL – Internasyonal Pırlanta Laboratuvarı

Ürünün çıkartılması
Bilhassa Sierra Leone başta olmak suretiyle Afrika vatanlarında ve geri kalmış birkaç ülkede ülkenin fukara insanları oldukca zor sıhhat şartlarında çalıştırılarak çıkartılmaktadır. Daha da kötüsü bu ülkelerde iç harp yargı sürmektedir, bu iç savaşların büyük elmas şirketleri tarafınca desteklendiği bilinmektedir. Bu ülkelerde zor şartlarda emek harcamayı yada asker olup savaşmayı kabul etmeyenlerin elleri kesilmekte olup, bu ülkelerde nüfusa gore sakat olma oranı bir fazlaca yüksektir. Son yıllarda bu yaşanmış olan insanlık dramına karşı elmas için yeni bir sınıflandırma tanımı ortaya çıkmıştır. Bu sınıflandırmaya gore 2 çeşit elmas vardır, bunlar harp (conflict) ve savaş-dışı (conflict-free) elmaslardır. Cenk (conflict) elmasları adından da anlaşılabileceği benzer biçimde elmas şirketlerinin desteğiyle ülkede iç harp çıkartılarak ve ülkenin insanları oldukca zor sıhhat koşullarında zorla çalıştırılarak elde edilmektedir. Cenk-dışı (Conflict-free) isminde olan elmaslar ise çıkarılırken çalıştırılan insanoğlu sıhhatli koşullarda ve ücretli olarak çalıştırılmakta, bununla birlikte ülkede herhangi bir çatışma yada iç harbe niçin olunmamaktadır.
Kullanılışı
Elmas ziynet eşyası olarak ve yüzük taşı olarak oldukca yaygın bir halde kullanılır. Elmasın güzelliği eskilerin de oldukca dikkatini çekmiş ve hattâ hastalık ve zehirlenmeyi önlediği sanılmıştır. Elmasın esas kıymeti kesme tekniğinin gelişmesinden sonrasında (17. yüzyılın sonlarına doğru) adım atmıştır. Elmasın kesilmesi gene elmasla yapılmaktadır. Zîynet eşyâlarından başka endüstriyel âletlerde de elmas kıymetini devâm ettirmektedir. Endüstride kullanılan miktarı % 75-80 kadardır. Fakat kıymet olarak % 25-30 civârındadır. Endüstride cam kesici, taş yontucu, delici ve perdahlayıcı âletlerde kullanılır
Endüstri elması
Rengi ve biçimi açısından kıymetli taş olarak kabul edilemeyen ve sanâyide çeşitli maksatlarla kullanılan elmaslardır. Başlıca üç çeşit tabiî sanâyi elması vardır. Bunlar, ballas, bort ve karbonado isimlerini alır. Ballas, oldukca sert ve tok bir elmas çeşididir. Bort çeşidi, umûmiyetle bozuk renkli yada biçimsiz elmasları ihtivâ eder. Ufak olanları elmas matkap takımlarında kullanılır. Siyah renkli karbonado ise, torna tezgahlarında, cam kesme âletlerinde, pikap iğnelerinde vb. kullanılır.
Bileşik elmas
Elmasın karbon olduğu anlaşılınca, kömürün, grafitin elmasa dönüştürülebileceği düşünülerek, bu hususta birçok emekler yapılmış oldu. Nitekim bugün, grafitin elmasa dönüştürülmesi mümkündür. Termodinamik hesaplamalar grafitin elmasa dönüştürülmesi için minimum 10.000 atmosfer tazyik icap ettiğini göstermiştir. Bununla birlikte ilk kere H.Tracy Hall tarafınca 1955 senesinde 100.000 atmosfer tazyik altında 2500°C sıcaklıkta ve krom katalizör kullanılarak bileşik elmas elde edilmiştir. Sadece parçalar çoğu zaman ufak ve siyah renkli olup, nâdiren mücevher evsafında olabilmektedir. 1962’de meydana getirilen bir çalışmada 200.000 atmosfer tazyik ve 5000°C sıcaklıkta katalizörsüz olarak grafit elmasa dönüştürülmüştür.
Bileşik elmasın üretimi için lüzumlu olan yüksek ısı ve tazyik şartları patlayıcılardan faydalanılarak elde edilir. Bileşik elmas üreticilerinden Du Pont Company bu tekniği uygular.


Yayımlandı

kategorisi

yazarı:

Etiketler:

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir